Hoe kan een radiozender zich nog onderscheiden nu streamingplatforms en sociale netwerken een groot deel van de muziektrends bepalen? Die vraag liep als een rode draad door een masterclass over muziekprogrammering in de Fabbrica del Vapore, tijdens de Milano Music Week. De sprekers waren duidelijk: dezelfde recepten kopiëren als iedereen leidt nergens toe, en de waarde van een zender zit vooral in zijn menselijke keuzes.

Een masterclass tussen redactie en techniek

De bijeenkomst werd georganiseerd door Radio Speaker als „Masterclass in Programmazione Musicale”, onder leiding van moderator Adriano Matteo. Drie aanvullende sprekers kwamen aan het woord: Giorgio D'Ecclesia, CEO van Radio Speaker, Gabriele Bellotti van BV Media en radioconsultant Umberto Labozzetta. Het doel was de redactionele visie te combineren met de technische hulpmiddelen die samen de klankidentiteit van een zender bepalen.

Giorgio D'Ecclesia opende met een overzicht van de belangrijkste radioformats, van CHR (actuele hits) tot de modellen die in Italië het meest voorkomen. Hij benadrukte dat de gekozen muzikale structuur geen technisch detail is: ze bepaalt rechtstreeks de positionering van de zender en hoe makkelijk luisteraars hem herkennen.

Scherm van muziekplanningssoftware met een uurklok in een radiostudio

De software organiseert, maar beslist niet

Gabriele Bellotti legde vervolgens uit hoe software voor muziekplanning werkt. Met deze tools kan een zender zijn „klok” nauwkeurig opbouwen en aansturen, oftewel het sjabloon voor een uur uitzending, waarin nummers en de overige programma-onderdelen elkaar opvolgen: jingles, zenderstyling, presentatiemomenten en reclame.

Zulke oplossingen zorgen voor nauwkeurigheid en regelmaat. Maar uit het verdere gesprek bleek dat een goed ingestelde tool op zich nog geen identiteit creëert: alles hangt af van de regels die je hem meegeeft.

Uit de „gouden kooi”

Umberto Labozzetta sloot af met de meest kritische bijdrage. Volgens hem lopen zenders het risico zichzelf op te sluiten in een soort „gouden kooi” door muzikale modellen over te nemen die te veel op elkaar lijken. Mede op basis van signalen uit de recentste luistercijfers van Audiradio wees hij op het gevaar van een programmering die steeds dezelfde klokken herhaalt en uitsluitend inzet op nummers die al populair zijn op sociale media.

Voor de consultant zit het verschil van radio nog altijd in het vermogen om menselijke keuzes te maken en ontdekkingen aan te bieden. Het gaat er niet alleen om luisteraars te bevestigen met liedjes die ze al kennen, maar om ze mee te nemen naar artiesten en nummers die ze zelf niet per se hadden opgezocht. Tegenover algoritmes die content aanbevelen op basis van al getoonde voorkeuren, kan radio zich nog steeds onderscheiden door te verrassen.

Wat dit betekent voor webradio's

Dit Italiaanse debat raakt webradiomakers rechtstreeks: zij werken vaak met dezelfde automatiseringssoftware en dezelfde trendbronnen als grote zenders. Een paar lessen springen eruit:

  • Kies een herkenbaar format: luisteraars moeten binnen enkele minuten begrijpen wat de zender biedt. Een format kiezen is een positioneringsbeslissing, geen standaardinstelling.
  • Gebruik automatisering als kader: de klok zorgt voor samenhang, maar de rotatieregels moeten echt ruimte laten voor nieuwe releases en minder gedraaide nummers.
  • Volg niet alleen de sociale hitlijsten: een playlist die virale hits nabootst, klinkt als tientallen andere streams en als de platforms zelf.
  • Durf te selecteren: ontdekrubrieken, opkomende artiesten en keuzes die een presentator of muziekprogrammeur toelicht, geven luisteraars een reden om terug te komen.

Voor een webradio die in dezelfde overzichten staat als duizenden andere streams en automatisch gegenereerde playlists, is dat vermogen om te verrassen waarschijnlijk het voordeel dat het moeilijkst te kopiëren is.

Bron: FM-world